Archive for December, 2008

Чест дел од нашите градски муабети е сељаштвото. Нашата фасцинација и фрустрација, о која контрадикција, од сѐприсутноста на ниската култура или поточно некултурата во нашава средина е едно од најендемичните чувства кој еден примерен сограѓанин може да ги доживее во Македонија.

Сите се расфрламе и често сме ангажирани со констатирање и верификација на феноменот сељаштво, па еве само последнава недела јас лично констатирав околу 50-тина случаи на пројави на разноразни типови и поттипови на сељаштвото. Верувам дека повеќето од нас, зависно од денот и степенот на активност, како и интензитет на движење, се горе-долу на иста линија по бројот на блиски средби со овој урбан феномен. Сељакот нема потреба од некоја строга научна дефиниција, него или неа  интуитивно ги препознаваш и доживуваш.

Кои се корените на сељаштвото во МК?

Постојат две главни генеолошки јадра на овој феномен кај нас: едната е миграцијата село-град, другата е процес на затупување во урбана средина, или т.н. автогенеза на сељаштвото.

Во првиот случај имаме ситуација на колизија на обичаите и вредносниот систем од една средина во друга. Се работи за процес на не-адаптација на видовите, вака Дарвинистички кажано. Во другиот имаш самовиреење на овој феномен, или автентична некултура изникната на градска почва. Бројни се факторите во овој процес на автогенерирање на сељачката некултура, а како главни фактори можат да се наведат: генетика, медиуми, комшилок, семејни компликации, и слично.

Она што е специфично и за двата поттипа секако е дефицитот од социјална интелигенција. Тоа е нешто како разбирање на другиот и човечка способност да го видиш светот и од поинаква перспектива од твојата лична, и секако да се грижиш во одредена конвенционална смисла за другите околу себе. Е тоа е ти е НЗС на сељаштвто, кој веројатно само со засилен увоз може да се регулира. Вака останува кризата со дотур на социјална интелигенција во домашни услови да се регулира што поскоро, инаку дебалансот може да предизвика вистинска експанзија на сељачките вредности.

Во историско-дијахрониска смисла се смета дека една од првите пројави на сељаштвото на овие простори е ликот на Црна Арапина. Тој ти е една од вертикалите на сељаштвото на овие простори од кои јас се фасцинирав утше во основно одделение. Кутриот Крали Марко од него немаше мира, толку сељаков Арапина аздисуеше што мораше Марчи само со топанот да го смирува. Денес тоа не е возможно, баш штета.

Мора да се признае дека сељаштвото е како пиреј, можеш да го корнеш, да го газиш, ама некако успева да преживее и да опстои како некултура. Затоа е мошне важно, ако сакаш да го разбереш и разградиш од внатре, пред сѐ да го запознаеш сељакот во себе, и потоа, збогатен со оваа будистичка методика да тргнеш по долгиот пат на борба со оваа појава.

Она што им се случува на Хрватите визави Словенците а пропо ЕУ е еден од појасните лакумсовски индикатори дека и Словенците се Балканци, нема друго. Како и Грците впрочем. Да му цркне козата на комшијата, или ќе попушти како јас сакам или нека цркне од мака.

Не, нема тука европски манири, „бујрум влезете, па ќе се договориме, луѓе сме“. О не, попушти инаку ти ја сокршив кичмата, тоа е модус операнди на тазе членките на ЕУ кога треба да влезат оние што троа задоцниле со транзицијата.И сега ми е криво што доцниме, не затоа што не сме во ЕУ, туку што ќе си имаме работа со соседиве. Ај кога не испљачкосаа низ транзицијава, барем тоа да го направија брзо и ефикасно. Но не, не, морало тоа полека да се пљачка, со лезет, на тенане. И сега оди расправај се ти со комшииве.

И сега ова ти е буквално типична балканска работа: се развива ноторниот балкански инает во самите ЕУ инситуции (по принципот, change the system from within) , а европските вредности се маргинализираат. Па ќе имаш потоа цикличен процес, и оние кои одвај влегле со вакви сопки, утре кога ќе треба да „одобруваат“ за нови членки ќе си речат: „Е да бе туку така сакате да влезете, чекај чекај да видиме што би можеле вие да ни попуштите и што не нервира кај вас?“. Осеќам дека ќе мора на хрвативе да им потпишеме дека не смееме никогаш повеќе да ги тепаме во ракомет.

И така, и се мислам кого ние утре ќе може вака „легитимно“ да уценуваме за влез во ЕУ? Можеби листата не е долга, ама сепак од принципиелна гледна точка, одговорните треба на време да подготват „Стратегија за блокирање на нови членки во ЕУ и НАТО“. Да, ете така, да не бидеме ние ко паднати од Марс, треба да се мисли на време. Море и една агенција за блокирање, нема да биде лошо.

Јавниот живот ти е како еден вид театар, сите зборуваме на исти теми, сите имаме став, се одвива некава комуникација, но грото од таа комуникација е индиректна, симболичка, метафоричка. завиткана, терминологизирана, академизирана и слично. Ретко да налеташ на едноставни, јасни и недвосмислени пораки. Ептен ретко.
Една од пораките кои некој паметен (ако не сакаат одговорните) е да се каже дека во Македонија нема новинарство. Едноставно нема (подвлечено со жолто).

О да, знам јас дека е глупаво да се генерализира, но ако седиш дома и немаш вода, сосема е логички коректно да кажеш дека „нема водоводна служба“. Знаеме дека си има таму некои поединци и исклучоци, но прибидејчи ние граѓаните немаме „вода“, тоа е заклучокот, па ве молам да го уважите ова.

Живеејќи во илузија дека имаме новинарство го превидуваме фактот дека „актаните“-новинари (термин на А.Ж. Греимас) само ја одржуваат илузијата дека такво нешто постои . Стануваш некаков вид на „чавка“ која страшилото кое ја чува пченката го доживуваш како „жив створ“.

Вистинскиот термин кој треба да се употребува за оние кои се декларираат како новинари е „гласници“ или „трибуни“ на оние кои ги застапуваат (директно или индиректно, почесто индриректно). Трибуни сме имале од дамнини, се е тоа океј, ништо ново. Знаеме дека и они се душички кои мора да си ги хранат семејствата, но она што не е океј е театарот дека оние што доаѓаат во „наше село“ и викаат „чујте и почујте“ се „професионалци кои се грижат за нас и ни даваат информации без кои не можеме да живееме“.

Е тоа веќе ептен не е океј, гивасабрејк, не ни ја вреџајте интелигенцијата, плиз. Селската јавност од 15, 16, 17-ти век е „колективно поинтелигентна“ од нас затоа што знае дека гласникот работи за Царо и не живее во илузија дека тој е некаковски општонароден душегрижник. Доаѓа, ги кажува пораките од Царо и си оди, фер инаф.

И сега јас треба (а) да му верувам дека он нешто за мое добро е тука во селово и плус (б) да му платам?1? А бе ајде, крши глава таму од кај што си дошол…